Category Archives: Uncategorized

SWIP-NL leesgroep: Sara Ahmed

In de leesgroep van SWIP-NL wordt deze winter het boek van Sara Ahmed, The Cultural Politics of Emotion besproken. Iedereen die colleges filosofie heeft gevolgd in het verleden is van harte welkom. We vergaderen op de laatste vrijdag van de maand van 13:00-15:00 in zaal 12A92 in het hoofdgebouw van de VU, de Boelelaan 1105, Amsterdam. Omdat deze zaal in een gesloten gedeelte van de 12e verdieping is ontmoeten wij elkaar in de lounge op deze verdieping en gaan samen met een pasje naar de zaal. Graag dus op tijd komen. Voor vragen en aanmelding kun je contact opnemen met Loes Derksen, l.d.derksen@vu.nl

Het rooster is als volgt:

10 dec.  Introduction, Hoofdstuk 1, The Contingency of Pain en Hoofdstuk 2, The Organisation of Hate, p. 1-61

28 jan.   Hoofdstuk 3, The Affective Politics of Fear en Hoofdstuk 4, The Performativity of Disgust, p. 62-99

25 febr. Hoofdstuk 5, Shame Before Others en Hoofdstuk 6, In the Name of Love, p. 100-143

25 maart  Hoofdstuk 7, Queer Feelings en Hoofdstuk 8, Feminist Attachments, p. 144-190

29 april  Conclusion – Just Emotions en Afterword, Emotions and their Objects, p. 191-233. Algemene bespreking van het boek.

now online: Women in Philosophy Hypatia event 2021

lecture by Ruth E. Hagengruber: The Stolen History: Retrieving the History of Women Philosophers and Its Methodical Implications

panel discussion with Monika Kirloskar-Steinbach, Chris Meyns and Ruth E. Hagengruber: Between the lines: Will uncovering erased voices change our notion of philosophy?

moderators: Liesbeth Schoonheim and Trijsje Franssen

SWIP-NL Hypatia event (May 8th, 2021)

GEANNULEERD 30 november: Wat is de hedendaagse relevantie van Simone Weil en Iris Murdoch?

**In verband met de omstandigheden rond corona hebben we besloten dit boekenprogramma uit te stellen. We gaan in beraad over een nieuwe datum.**

Op 30 november organiseert SWIP-NL in samenwerking met Uitgeverij Letterwerk en Perdu een boeklancering van:

  • Liefde en revolutie, Lotte Spreeuwenberg 
  • Filosofische Bibliotheek Diotima: De soevereiniteit van het goede (Iris Murdoch) en Wat is heilig in de mens? De laatste essays (Simone Weil)

“De wil en de rede zijn geen volstrekt gescheiden vermogens van de morele actor,” aldus Iris Murdoch in De soevereiniteit van het goede. In haar visie op de samenhang tussen wil en rede was ze onder meer beïnvloed door Simone Weil, die het concept van de aandacht centraal stelde: “De wil beïnvloedt onze overtuigingen voortdurend, ten goede of ten kwade. In het beste geval is de wil in staat om je overtuigingen te beïnvloeden door een aanhoudende aandacht voor de werkelijkheid. Dat is wat Simone Weil bedoelt als ze zegt dat ‘de wil bestaat uit gehoorzaamheid, niet uit besluitvaardigheid.’” 

In Liefde en revolutie neemt Lotte Spreeuwenberg deze ‘liefdevolle aandacht’ als uitgangspunt voor activisme: “Liefdevolle aandacht vestigt de blik op hen die in de marges verdwijnen.”

We bespreken dit thema tijdens de boeklancering van de twee Nederlandse vertalingen van De soevereiniteit van het goede (Iris Murdoch), Wat is heilig in de mens? (Simone Weil) en het essay Liefde en revolutie (Spreeuwenberg). Behalve Spreeuwenberg spreekt ook Mariëtte Willemsen; zij schreef het nawoord bij de uitgave van Simone Weil. Na afloop van de presentaties gaan we in gesprek over de vraag naar de hedendaagse relevantie van Simone Weil en Iris Murdoch (moderatoren: Thomas Crombez, de uitgever; en Joyce Pijnenburg, bestuurder bij SWIP-NL).  

De bijeenkomst vindt plaats in Perdu (Kloveniersburgwal 86, Amsterdam) van 19.30 uur tot ca. 21.30 uur.

De bijeenkomst is gratis en er is gelegenheid tot het kopen van de boeken. In verband met de huidige maatregelen rondom het coronavirus wordt na 20.00 uur geen drank geschonken; een QR-code is verplicht. Meld je graag even aan via: info@swip-filosofie.nl.

De Filosofische Bibliotheek Diotima is een nieuwe reeks van filosofische klassiekers die in eigentijdse Nederlandse vertalingen worden uitgebracht.

Alvast meer lezen over de boeken? Zie de site van Letterwerk.

June 18th: SWIP-NL academic lecture #2 – Sophie van Balen

*This is an online event; login details below.*

On June 18th Sophie van Balen (Erasmus University) will present her research on “‘Hometactics,’ atmospheric care and agonistic realism” in relation to environmental politics.

‘Hometactics,’ atmospheric care and agonistic realism: Ingredients for an environmental politics?

In politics and political philosophy, practices of care towards our surroundings are often considered out of scope or within a framework that perpetuates dichotomies between man and nature. Yet, contemporary challenges as well as contemporary work developed by mainly women thinkers suggest a shift in attention is possible and necessary. In a tentative exploration of different philosophical fields, this lecture will consider the politics of hometactics (Ortéga, 2019), atmospheric care (Vine, 2019; Puig de la Bellacasa, 2017), and agonistic realism (Honig, 2011/2014) as frameworks of politicisation and as potential building blocks for a future-oriented politics in face of environmental crises. What is the relevance of practices of care towards our home environments and of feeling (not) at home for such a complex and daunting problem as the climate crisis? How do these practices help to visualise as well as materialise politics as a more-than-human affair? And what tensions, or relations, come to the fore when considering (more-than-human) politics of care as instances of agonism?


Sophie van Balen (MA) is Lecturer Humanities at Erasmus University College and PhD researcher at Erasmus School of Philosophy. Next to that, she is head of the program board at philosophical café Felix & Sofie in Amsterdam. In her PhD project, Sophie van Balen develops a politics of air, air pollution and breathability in face of ecological crises. To this end, she brings together foam theory (Sloterdijk, 2016) with a new materialist, more than human politics of care. In 2019, Sophie van Balen organised the fourth biennial conference in Performance Philosophy ‘Intervention? Intoxication!’ and was guest-editor for the subsequent journal issue.

12.00h-13.00h CET; online through Zoom: https://tudelft.zoom.us/j/95643879935
Meeting ID: 956 4387 9935

SWIP-NL Academic Lectures: In February 2020, just before the Covid-19 crisis, we organized the first event in our new series of academic lectures (Jingjing Li, The Yogācāra Dialectics of Gender, Leiden University). We recently decided for now to continue the series online.

8 May 2021: SWIP-NL Hypatia lecture “The stolen history”

Event in English – simultaantolken Nederlands aanwezig*

Today the work of many erased voices is being retrieved – female, non-western, and other voices excluded from the western canon – which leads to new questions about western culture and philosophy. Our annual Hypatia event 2021 will concern these questions.

Prof. Dr. Ruth Hagengruber

Lecture by Ruth Hagengruber, Professor of Philosophy (Universität Paderborn) and director of the center for the History of Women Philosophers and Scientists:

The Stolen History—Retrieving the History of Women Philosophers and Its Methodical Implications

Throughout the last 40 years, many scholars have dedicated their endeavors to conserving the writings of women philosophers. Now we have access to valuable sources that show that the history of women philosophers stretches back as far as the history of philosophy itself. Using the history of women philosophers as a methodical approach to philosophy is a unique and indispensable means to widen and to change philosophical insights. Re-reading the history of philosophy and including the ideas of women philosophers, however, does not only add some more narratives but challenges the methodology of philosophy. The history of philosophy that we are traditionally educated in the western world is simply not true to the facts. Thus, I demand a rewriting of the history of philosophy that takes into account the ideas that are incorporated in the writings of women philosophers and that have been denied by the narratives and fabric of sexualized and patriarchally influenced thought.

The event will include a panel discussion with Prof. Dr. Hagengruber, Prof. Dr. Monika Kirloskar-Steinbach and Dr. Chris Meyns, chaired by Dr. Liesbeth Schoonheim. Column by Joyce Pijnenburg, MA. The event will take place through Zoom (14.30-17.00h CET); for further details see our site.

https://us02web.zoom.us/j/88530523000
Meeting ID: 885 3052 3000

* Bij dit programma schuiven vier studenttolken aan, zodat de lezing en de discussie ook in het Nederlands te volgen zullen zijn. De voorzitter zal bij aanvang van het programma toelichten hoe de tolk-kanalen in Zoom kunnen worden aangevinkt. Met dank aan Dries Cavents, Jana Berghman, Amber Wevers, Janina van Nielen, en de Katholieke Universiteit Leuven. Klik hier voor meer informatie over het programma (EN/NE).

SWIP-NL Hypatia event 2021: ‘Between the lines’

*Zie beneden voor de Nederlandstalige aankondiging. Bij dit programma zijn simultaantolken aanwezig.

Zoom: https://us02web.zoom.us/j/88530523000
Meeting ID: 885 3052 3000

Between the lines: Will uncovering erased voices change our notion of philosophy?

Until only a decade ago, it was common practice to claim that women had never made any significant contribution to the history of philosophy. They simply did not figure in the handbooks. Today we know better. We also know better where to look: not in handbooks and overviews, but in correspondences, in archives, in genres not generally recognized as ‘philosophical’, that is, between the lines of the canon of philosophy.

Today the work of many erased voices is being retrieved – female, non-western, and other voices excluded from the western canon – which leads to new questions about western culture and philosophy. Focusing on the space between the lines can have disruptive effects. Will it change our notion of philosophy, of thought, perhaps even of thinking?

For our Hypatia-lecture 2021, Ruth Hagengruber will address the question how the history of women philosophers is changing philosophy: “The stolen history: Retrieving the history of women philosophers and its methodical implications”. Subsequently our panelists will discuss the impact on the canon of ‘reading between the lines’. 

May 8th online through Zoom:

14.30h – 17.00h CET

https://us02web.zoom.us/j/88530523000
Meeting ID: 885 3052 3000

Lecture: Ruth Hagengruber, professor of philosophy Universität Paderborn, director of the center History of Women Philosophers and Scientists

Panel: Ruth Hagengruber

Monika Kirloskar-Steinbach, professor of philosophy, Universität Konstanz, professor of Diversifying Philosophy, Vrije Universiteit Amsterdam;

Chris Meyns, researcher in philosophy

Column: Joyce Pijnenburg, historian of women philosophers and western mystics

Chair: Liesbeth Schoonheim, postdoctoral researcher, Katholieke Universiteit Leuven

——————————————————————————————————————-

SWIP-NL Hypatialezing en panel 2021:

Tussen de regels: Verandert de ontsluiting van uitgewiste stemmen ons begrip van filosofie? 

Nog maar tien jaar geleden was het heel gewoon om te stellen dat vrouwen geen bijdrage van betekenis hadden geleverd aan de geschiedenis van de filosofie. Ze stonden eenvoudigweg niet in de handboeken. Tegenwoordig weten we wel beter. En we weten ook beter waar te zoeken: niet in handboeken en overzichten, maar in briefwisselingen, archieven en genres die doorgaans niet als ‘filosofisch’ worden gezien – kortom, tussen de regels van de filosofische canon.

Nu het werk wordt opgediept van veel uitgewiste stemmen – vrouwelijke, niet-westerse, en andere stemmen die uit de westerse canon zijn weggelaten – komen ook nieuwe vragen op over westerse cultuur en filosofie. Aandacht voor de ruimte tussen de regels kan een ontwrichtend effect hebben. Verandert nu ook ons begrip van filosofie en van het denken? 

In de Hypatia-lezing van 2021 zal Ruth Hagengruber ingaan op de vraag hoe de geschiedenis van vrouwelijke filosofen de filosofie aan het veranderen is. In het panel zal de vraag worden besproken welke invloed het ‘tussen de regels lezen’ op de canon heeft. 

8 mei, online via Zoom

14.30u -17.00u

De voertaal is Engels, maar er zullen simultaantolken aanwezig zijn voor wie het programma in het Nederlands wil volgen. Met dank aan de Katholieke Universiteit Leuven. 

Lezing: Ruth Hagengruber, hoogleraar wijsbegeerte, Universität Paderborn, directeur van het centrum History of Women Philosophers and Scientists

Panel: Ruth Hagengruber

Monika Kirloskar-Steinbach, hoogleraar wijsbegeerte, Universität Konstanz, hoogleraar ‘Diversifying Philosophy’, Vrije Universiteit Amsterdam;

Chris Meyns, onderzoeker wijsbegeerte

Column: Joyce Pijnenburg, historicus van vrouwelijke filosofen en westerse mystici

Voorzitter: Liesbeth Schoonheim, postdoctoraal onderzoeker, Katholieke Universiteit Leuven

Monica Meijsing wint de Hypatia-prijs!

De winnares van de Hypatia-prijs 2020 is filosofe Monica Meijsing. Zij krijgt de prijs voor haar werk ‘Waar was ik toen ik er niet was?

Uit het juryrapport:

Het aantrekkelijke van dit boek is dat het gradueel en aan de hand van gevalsstudies een heldere eigen positie ontwikkelt. Het boek neemt je mee van het ene naar het andere standpunt: je wilt doorlezen tot je weet wat nu wel of geen persoon is. Meijsing laat zien waarom filosofische theorieën omtrent het persoonsbegrip zoals die van Descartes en Locke afvallen: we zijn wel degelijk niet enkel geest, maar ook ons lichaam. Eenmaal tot de conclusie gekomen dat de persoon wel identiek moet zijn aan het organisme (en dat zijzelf dus in narcose nog steeds dezelfde persoon is), analyseert zij het graduele ontstaan van zelfbewustzijn. Ook dieren zijn organismen met een zelfbewustzijn, met een eerstepersoonsperspectief; het zijn namelijk autopoietische wezens, d.w.z. wezens die zichzelf onderscheiden van hun omgeving. En ook in onze slaap hebben we nog een afgeslankte vorm van zelfbesef. Tot slot geldt ook voor demente mensen dat ze nog een vorm van eerstepersoonperspectief bezitten. Het boek haalt de gedachte onderuit dat er strikte onderscheidingen te maken zijn tussen dieren en mensen, en tussen personen en niet- personen. Uiteindelijk komt Meijsing tot een conclusie die even onontkoombaar is als sympathiek, namelijk dat wij wezens zijn die in gemeenschap leven. Personen zijn menselijke organismen die door andere personen zijn opgenomen in de menselijke gemeenschap, zo besluit zij. Juist daarom hebben we een moreel in plaats van metafysisch persoonsbegrip nodig.

Online-uitreiking Hypatia-prijs 2020

Op zaterdagmiddag 3 oktober, van 13.30 tot 15.00, wordt de Hypatia-prijs uitgereikt. De SWIP-prijs voor het beste filosofieboek geschreven door een filosofe uit Nederland of België. Deze online-uitreiking vindt plaats via Zoom.
Je kunt de uitreiking bijwonen via onderstaande link en door vervolgens de passcode in te vullen:
https://vu-live.zoom.us/j/99358331974
Meeting ID: 993 5833 1974
Passcode: 118898

Shortlist Hypatia-prijs 2020

Met genoegen presenteren wij de shortlist voor de Hypatia-prijs. De tweejaarlijkse prijs voor het beste en meest prikkelende en actuele filosofieboek geschreven door een vrouw. Met het instellen van deze prijs willen we vrouwen in de filosofie in Nederland en Vlaanderen een podium bieden.

De Hypatia-prijs is vernoemd naar de Griekse filosofe Hypatia (ca 355-415). Zij was befaamd om haar wiskundige en astronomische kennis. Tegenwoordig fungeert ze als symbool van het feminisme.

Shortlist Hypatia-prijs 2020

Katleen GabrielsRegels voor Robots (Vubpress)
Joke HermsenHet tij keren (Prometheus)
Monica MeijsingWaar was ik toen ik er niet was? (Vantilt)
Renée van RiessenVan zichzelf bevrijd (Sjibbolet)
Ingrid RobeynsRijkdom (Prometheus)

De jury van de Hypatia-prijs bestaat uit Annemie Halsema (voorzitter), Cris van der Hoek, Mariska Jansen, Grâce Ndjako en Khadija al Mourabit.

De prijsuitreiking vindt plaats op zaterdag 3 oktober. Deze feestelijke uitreiking vindt offline of online plaats, afhankelijk van de dan geldende coronamaatregelen.

The Yogācāra Dialectics of Gender

Op 20-2-2020 hield dr. Jingjing Li, universitair docent Chinese en comparatieve filosofie aan de Universiteit Leiden in samenwerking met SWIP een levendige lezing over de yogacara dialectiek van gender en de noodzaak van het heropenen van de canon door het herlezen van eeuwenoude boeddhistische Mahayana geschriften.

Li richtte zich op de Chinese yogacara bewustzijnsfilosofie en besprak de geschriften van Xuanzang (c.604-662 CE) en zijn leerling Kuji (632-682 CE). Volgens de filosofische canon is de beeldvorming over vrouwen in veel traditionele boeddhistische teksten vrij negatief. Li onderzocht of dit in de genoemde geschriften ook het geval is of dat een herlezing ervan een gender fluïde interpretatie toelaat. Dit laatste bleek het geval te zijn en verassend genoeg zijn ook de bodhisattvas ofwel de mediterende wijzen in deze traditie niet noodzakelijk man. Deze wezens, op weg naar de verlichting, kunnen in vele vormen aan ons verschijnen; als dier, als god, als man maar ook als vrouw!

Met haar herlezing van de Chinese yogacara geschriften maakte Li onzichtbaar vrouwelijke denkers zichtbaar en gaf zij de bodhisattvas een eigen stem. De lezing was goed bezocht – een SWIP-initiatief dat we zeker zullen continueren!

Louise Muller, PhD Universiteit Leiden

Longlist Hypatia-prijs bekend

Met genoegen presenteren wij de longlist voor de Hypatia-prijs. De tweejaarlijkse prijs voor het beste en meest prikkelende en actuele filosofieboek geschreven door een vrouw. Met het instellen van deze prijs willen we vrouwen in de filosofie in Nederland en Vlaanderen een podium bieden.

Longlist

Nicole des Bouvrie – Diagnose van de moderne filosoof Damon
Edith Brugmans – Weg van de enkeling Sjibbolet
Marjo Buitelaar, Moha Ennaji, Fatima Sadiqi en Karen Vintges – Activisme, feminisme en islam AUP
Lisa Doeland, Naomi Jacobs, Elize de Mul – Onszelf voorbij Arbeiderspers
Katleen Gabriels – Regels voor Robots Vubpress
Alicja Gescinska – Thuis in muziek De Bezige Bij
Alicja Gescinska – Intussen komen mensen om De Bezige Bij
Joke Hermsen – Het tij keren Prometheus
Henriëtta Joosten – De publieke sfeer in de 21e eeuw ISVW Uitgevers
Eva Meijer – De grenzen van mijn taal Cossee
Monica Meijsing – Waar was ik toen ik er nog niet was? Vantilt
Renée van Riessen – Van zichzelf bevrijd Sjibbolet
Ingrid Robeyns – Rijkdom Prometheus
Eva Rovers – Practivisme Prometheus
Ann Van Sevenant – Filosofie en fictie Klement

In 2018 won filosofe Eva Meijer de Hypatia-prijs met haar boek De soldaat was een dolfijn.

De Hypatia-prijs is vernoemd naar de Griekse filosofe Hypatia (ca 355-415). Zij was befaamd om haar wiskundige en astronomische kennis. Tegenwoordig fungeert ze als symbool van het feminisme.

De jury van de Hypatia-prijs bestaat uit Annemie Halsema (voorzitter), Cris van der Hoek, Mariska Jansen, Grace Ndjako en Khadija al Mourabit.

Vanwege de coronacrisis is de uitreiking op 16 mei uitgesteld. Het evenement zal op een latere datum plaatsvinden.

SWIP lezing

Ter versterking van de zichtbaarheid van vrouwen in de academische filosofie start SWIP dit voorjaar met een reeks lezingen aan de verschillende Nederlandse universiteiten. 

De eerste vindt plaats aan de universiteit van Leiden op donderdag 20 februari 2020 van 16.00 uur – 17.30 uur. De lezing zal gehouden worden door universitair docent Jingjing Li, onder de titel: The Yogācāra Dialectics of Gender: Re-reading the Canon and why it matters. 

Wees welkom! 

Voor meer informatie klik hier.

leesgroep Martha Nussbaum

De maandelijkse leesgroep o.l.v. Dr. Loes Derksen gaat dit najaar verder met een nieuw thema: Martha Nussbaum, Het Kwetsbare Leven.

Tijd: Van sept. t/m juni, laatste vrijdag van de maand van 14:00-16:00, met uitzondering van december.

Plaats: Twaalfde verdieping van het hoofdgebouw van de Vrije Universiteit, de Boelelaan 1105, Amsterdam, zaal 12A92. Deze zaal bevindt zich in het gesloten kantoor gedeelte. We verzamelen tegenover 12A44 om 14:00 om gezamenlijk naar de zaal te gaan. Daarom graag op tijd komen!

Literatuur: Martha Nussbaum, The fragility of goodness. Luck and ethics in Greek tragedy and philosophy. We lezen het hele boek. Zelf aan te schaffen. Editie en eventueel vertaling naar keuze. In het rooster wordt uitgegaan van de Engelse editie.

Toegangseisen: Colleges filosofie gevolgd op universitair niveau. Lezen van de teksten die besproken worden. De leesgroep is gratis toegankelijk.

Aanmelding bij de organisator/gespreksleider, Loes Derksen, l.d.derksen@vu.nl

Data en te bespreken teksten:

27 sept. Inleiding, Hoofdstuk 1, “Luck and ethics” en Deel I, Tragedy: fragility and ambition, Hoofdstuk 2, ‘Aeschylus and practical conflict”, p. 1-50.

25 okt. Hoofdstuk 3, “Sophocles’ Antigone: conflict, vision and simplification”, p. 51-84.

29 nov. Deel II, Plato: goodness without fragility?, Introduction, Hoofdstuk 4 The Protagoras; a science of practical reasoning”, Interlude 1, p. 89-135.

31 jan. Hoofdstuk 5, “The Republic: true value and the standpoint of perfection”,  Hoofdstuk 6, “The speech of Alcibiades: a reading of the Symposium”, tot het eind van paragraaf III, p. 136-184.

28 febr. Hoofdstuk 6, “The speech of Alcibiades: a reading of the Symposium, vanaf paragraaf IV, Hoofdstuk 7, “This story isn’t true, madness, reason and recantation in the Phaedrus”, p. 184-233.

27 maart Deel III, Aristotle: the fragility of the good human life”, Introduction, Hoofdstuk 8, “Saving Aristotle’s appearances”,  Hoofdstuk 9, “Rational animals and the explanation of action”, p. 235-289.

24 april Hoofdstuk 10, “Non-scientific deliberation”, Hoofdstuk 11, Vulnerability of the good life: activity and disaster”, p. 290-342.

29 mei Hoofdstuk 12, “The vulnerability of the good human life: relational goods”, “Appendix to Part III, human and divine”, en Interlude 2: luck and the tragic emotions”, p. 343-194.

26 juni Epilogue: tragedy, Hoofdstuk 13, “The betrayal of convention: a reading of Euripides’ Hecuba”, p. 395-421. Conclusies, afsluitende discussie over het boek.

Hypatia-programma 2019: Column Jana Miah

Afgelopen 18 mei verzorgde SWIP-NL het Hypatia-programma 2019 over Sojourner Truth en intersectioneel feminisme. Onderstaand de afsluitende column door agoog Jana Miah.

Tijd voor Intersectionaliteit

door Jana Miah, MA.

Laten we het over de term intersectionaliteit hebben. Het is een concept dat over de voorbije jaren een essentieel deel is geworden van hoe ik de wereld benader. Ik leg graag uit waarom.

Kimberlé Crenshaw, een Amerikaanse juriste en professor, begon de term voor het eerst te gebruiken in de late jaren ’80. Als juriste diende ze het samengaan van verschillende uitsluitingsgronden aan de rechter te bewijzen. Voornamelijk wanneer het rechtszaken met zwarte vrouwen  betrof. Er bleek in die tijd amper een kader te bestaan om aan te tonen dat het samengaan van een bepaald gender en ras zorgt voor extra discriminatie in de maatschappij.

Toen ik tijdens mijn studies het concept van intersectionaliteit leerde kennen ervaarde ik dat als een openbaring. Het is zo vanzelfsprekend en ik schaamde mij erover dat ik hier niet eerder bij stil stond. Bijgevolg moest ik hierdoor mijn feminisme opnieuw overdenken. Wanneer ik over feminisme nadacht, merkte ik, nam ik de witte cultuur als norm. Ik besefte toen niet hoe die eigenlijk voorbijgaat aan de dagdagelijkse belevingen van vrouwen van kleur, aan die van vrouwen in armoede, aan die van vrouwen met beperkingen. Het is heel goed dat we strijden voor het doorbreken van het glazen plafond, maar voor wie voeren we die strijd eigenlijk?

Bell hooks, een Amerikaanse hoogleraar, stelde het zo: “Jarenlang aanschouwde ik de tegenzin van witte feministische denkers om het belang van etniciteit te erkennen. Ik aanschouwde hun weigering om te erkennen dat elke feministische beweging anti-racistisch moet zijn. Want enkel dan is zusterschap mogelijk. Maar ik aanschouwde ook een revolutie  waarin individuele vrouwen hun stem begonnen te gebruiken om witte onderdrukking te ondermijnen. Deze geweldige veranderingen herstelden mijn geloof in de feministische beweging en versterken de solidariteit die ik voel ten aanzien van alle vrouwen.”

We kunnen volgens bell hooks dus niet spreken van een feministische beweging als die niet inherent anti-racistisch is. Vrouwen moeten hun stem gebruiken om uitdrukkelijk tegen de witte patriarchale onderdrukking te spreken in het Westen.

Wat bell hooks schreef is voor mij nu nog steeds relevant. Zogezegde liberale feministen die opkomen voor de rechten van de vrouw, maar haar ondertussen wel de hoofddoek ontnemen, haar in de politiek geen stem geven, en haar in hun denktanks niet betrekken, zijn in mijn ogen geen feminist te noemen.

Lang heb ik gedacht dat die identiteitskenmerken niet belangrijk zijn. Dat waren ze althans niet in mijn leven. En nu snap ik beter waarom. Ik werd opgevoed in een warme en open-minded omgeving. Ik heb nooit gevoeld wat het is om arm te zijn. Ik heb tot op heden geen beperkingen. Ik kreeg de kans om hogere studies aan te vatten. Toch ervaar ik af en toe ook een anders-zijn. Mensen zien mij door mijn huidskleur soms als niet-Belg. En ik heb niet het gevoel dat ik overal mezelf kan zijn door mijn seksuele oriëntatie. We moeten die complexe situaties leren benoemen en herkennen.

Het blijft me ook verbazen hoe mensen andere mensen zo makkelijk in categorieën opdelen. Iemand is ‘een’ migrant, gehandicapt, moslim,… alsof een persoons identiteit volledig door dat ene kenmerk kan samengevat worden. In 2002 schreef Helma Lutz, professor in de sociologie in Frankfurt, dat intersectionaliteit het denken over verscheidenheid is. Het gaat uit van een verbondenheid van dimensies die mensen doen verschillen van elkaar. We staan niet los van elkaar in de samenleving, maar we worden net geordend door onze kenmerken. Hiermee geeft ze duidelijk aan dat mensen niet op te delen zijn in aparte categorieën.

Als mens zijn we geen optelsom van dingen. We zijn geen apart te benaderen categorieën. We zijn complex, we zijn een soort van heerlijke cake met verschillende ingrediënten. Je kan die ingrediënten niet apart van elkaar kan zien. We bestempelen cake ook niet gewoon als ‘bloem’ of ‘eieren’. Een cake is veel meer dan dat. Laten we dat dan ook niet bij mensen doen. En ja, soms is het nodig om de ingrediënten te beschrijven, om te kijken waarom een bepaalde cake in onze maatschappij hoger wordt gewaardeerd dan een andere. En laten we dan uiteindelijk beseffen, dat cake cake is. Dat we allemaal mensen zijn. Dat we samen moeten vechten voor die gelijkwaardigheid, door problemen te benoemen. Door mensen samen te erkennen.

Voor wie kom ik precies op? Bijvoorbeeld tijdens mijn werk bij een LGBT koepel. Voor mensen die niet voldoen aan de gendernorm? Kom ik ook op voor mensen van de laagste klasse? Voor mensen met een beperking? Heb ik gedacht aan het feit dat misschien niet iedereen Nederlands spreekt? Tijdens het open onthaal dat ik tijdens mijn baan openhoud, ontmoet ik veel mensen, ook de meest kwetsbaren. Dakloze personen, mensen die pas vanuit een ander land naar België geïmmigreerd zijn, mensen die psychisch kwetsbaar zijn. Dit zorgt ervoor dat ik niet anders kan dan ook voor hen opkomen. Ik deed het niet vanzelfsprekend, mijn ogen moesten geopend worden. Matsuda, Amerikaans advocaat, activist, en professor, benoemde dit in de jaren ‘90 als het stellen van ‘the other question’ of de andere vraag. Als we nadenken over uitsluiting en discriminatie zoals racisme bijvoorbeeld. Dan kunnen we onszelf de vraag stellen: welke andere discriminatiegronden spelen hier nog? Is er hier ook sprake van seksisme? Is er hier ook discriminatie op basis van sociale klasse? Zo kunnen we stapje voor stapje onze blinde vlekken wegwerken.

Ik moet toegeven, het geeft me ook wel stress. Hoe kan ik niemand vergeten? Gelukkig hoef ik hier niet alleen over na te denken. Meer nog: dat zou compleet belachelijk en ongepast zijn. We moeten mensen blijven uitnodigen om de denkoefening met ons te maken. Want intersectionaliteit gaat voor mij net over je blik verruimen. Het gaat over mensen erkennen, die voorheen niet erkend werden. Alleen zo kunnen we machtsstructuren doorbreken. Want zoals Crenshaw ook stelt: “if there is no name for a problem, you can’t solve it.”

Ik wil dat het normaal is om intersectioneel te denken. Ik wil dat het normaal is om intersectioneel te handelen. Ik wil dat we de witte middenklasse norm doorbreken. Dat we het allemaal doen. Dat mensen die zich bevinden op het kruispunt van verschillende onderdrukkende identiteitskenmerken de voorgrond nemen. Ik wil méér luisteren en méér leren. Hopelijk jullie ook.

 

Jana Miah, MA studeerde agogische wetenschappen en gender studies en werkt momenteel als gelijke kansenmedewerker bij Casa Rosa, een koepelorganisatie van Oost-Vlaamse LGTBQ+verenigingen. Vanuit haar feministische blik op het leven zal Miah haar visie op intersectionaliteit delen.

 

« Older Entries